Eftirlit með mörkuðum

Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands hefur eftirlit með aðilum á verðbréfamarkaði, svo sem kauphöllum og verðbréfamiðstöðvum. Starfsemi fyrrgreindra aðila er m.a. ætlað að tryggja að viðskipti á verðbréfamarkaði gangi hratt og örugglega fyrir sig sem og að tryggja skráningu eignarréttinda. Um er að ræða mikilvæga aðila og er því nauðsynlegt að eftirlit með þeim sé öflugt og skilvirkt. Þá fellst eftirlit með mörkuðum jafnframt í eftirliti með verðbréfastarfsemi fjármálafyrirtækja og rekstraraðilum sjóða um sameiginlega fjárfestingu, en slíkir aðilar veita ýmsa þjónustu til viðskiptavina á verðbréfamarkaði.

Um rekstur viðskiptavettvangs gilda lög um markaði fyrir fjármálagerninga nr. 115/2021 (mffl.) en lögin skilgreina þrjár mismunandi tegundir viðskiptavettvanga. Aðilar sem hafa starfsleyfi sem rekstraraðilar markaða (kauphallir) geta einir rekið skipulegan markað en á Íslandi er einn slíkur markaður starfræktur af Kauphöll Íslands (aðalmarkaður Kauphallarinnar). Þá geta rekstraraðilar markaða og verðbréfafyrirtæki rekið markaðstorg fjármálagerninga (MTF) og skipulegt markaðstorg (OTF). Á Íslandi er eitt MTF starfrækt af Kauphöll Íslands en markaðstorgið First North Iceland hefur hlotið skráningu sem vaxtarmarkaður lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Almennt eru kröfur til útgefenda á MTF minni en á skipulegum markaði, þá kallar skráning slíkra markaða sem vaxtarmarkaður lítilla og meðalstórra fyrirtækja á enn frekari tilslakanir á kröfum sem gerðar eru til útgefenda og er ætlað að auðvelda skráningar fyrir smærri útgefendur. Til viðbótar við hefðbundið eftirlit með Kauphöll Íslands þá á Fjármálaeftirlitið sæti í norrænum eftirlitshópi vegna starfsemi kauphalla sem Nasdaq rekur á Norðurlöndunum.

Um starfsemi verðbréfamiðstöðva gilda lög nr. 7/2020 um verðbréfamiðstöðvar, uppgjör og rafræna eignaskráningu fjármálagerninga. Í lögunum er m.a. fjallað um hverjir hafa rétt til þess að hafa milligöngu um eignarskráningar í verðbréfamiðstöð, skráningarstarfsemi, uppgjör verðbréfa og réttaráhrif skráningar o.fl. Tvær verðbréfamiðstöðvar veita þjónustu á Íslandi en þær eru Verðbréfamiðstöð Íslands sem starfar undir eftirliti Fjármálaeftirlitsins og Nasdaq verðbréfamiðstöð sem er útibú frá Nasdaq CSD SE í Lettlandi.

Eftirlit með viðskiptum á verðbréfamarkaði

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með viðskiptum á verðbréfamarkaði, m.a. með notkun rafræns eftirlitskerfis. Kerfið vinnur með sjálfvirkum hætti úr gögnum sem eftirlitsskyldir aðilar senda eftirlitinu um viðskipti og tilboð.

Þá hvíla skyldur á eftirlitsskyldum aðilum sem sinna þjónustu í verðbréfaviðskiptum og aðilum á verðbréfamarkaði að fylgjast með hegðun á markaðnum og tilkynna Fjármálaeftirlitinu ef grunur vaknar um óeðlilega hegðun eða viðskipti.

Kauphöll Íslands rekur rafrænt eftirlitskerfi með viðskiptum sem á að tryggja eðlilega verðmyndun á markaði og að markaðsaðilar starfi eftir lögum og reglum. Fjármálaeftirlitið og Kauphöllin eiga í nánu samstarfi um eftirlit með markaði. Fjármálaeftirlitið hefur þannig falið Kauphöllinni ákveðin eftirlitsverkefni, s.s. eftirlit með markaðssvikum (innherjasvikum og markaðsmisnotkun) og upplýsingaskyldu útgefenda.

 

Til baka





Þetta vefsvæði byggir á Eplica