Eftirlitsstarfsemi

Virkir eignarhlutir og meðferð þeirra

Fjármálaeftirlitið metur hvort aðilar séu hæfir til að fara með virkan eignarhlut í fjármálafyrirtæki, vátryggingafélagi, greiðslustofnun eða rafeyrisfyrirtæki. Vakin er athygli á því að skv. 10. mgr. 15. gr. laga nr. 120/2011 um greiðsluþjónustu og 3. mgr. 14. gr. laga nr. 17/2013 um útgáfu og meðferð rafeyris, gilda ákvæði VI. kafla laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, um meðferð virkra eignarhluta í greiðslustofnunum og rafeyrisfyrirtækjum og mat á hæfi virks eiganda eftir því sem við á.

Þeir aðilar er fara með virkan eignarhlut eru ekki eftirlitsskyldir aðilar með sama hætti og þeir sem stunda leyfisskylda starfsemi.  Þeir sem hafa heimild til að fara með virkan eignarhlut eru þó háðir ýmsum lagaskilyrðum sem Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með að séu uppfyllt auk þess sem lögin leggja á framangreinda aðila ýmsar skyldur.

Hugtakið virkur eignarhlutur

Með hugtakinu virkur eignarhlutur er átt við beina eða óbeina hlutdeild í félagi sem nemur 10% eða meira af  hlutafé, stofnfé eða atkvæðisrétti eða aðra hlutdeild sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun viðkomandi félags, sbr. 3. tölul. 1. gr. a laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki (fftl.) og 28. tölul. 9. gr. laga nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi (vstl).

Fjármálaeftirlitið metur hvort aðilar séu hæfir til að fara með 10-20% hlut, 20-25%,  25-33%,   33-50% eða 50-100% eignarhlut.

Mat Fjármálaeftirlitsins á því hvort virkur eignarhlutur hafi myndast grundvallast á aðstæðum í hverju tilviki fyrir sig. Hér að neðan eru tekin dæmi um hvernig virkur eignarhlutur með óbeinni hlutdeild annars vegar og annarri hlutdeild hins vegar, getur myndast.

i. Óbein hlutdeild

Eins og fram kemur að ofan nægir óbein hlutdeild aðila til þess að hann verði talinn eigandi virks eignarhlutar í skilningi ákvæðisins. Því er ekki nauðsynlegt að aðili sé sjálfur eigandi hlutafjárins, stofnfjárins eða atkvæðisréttarins, heldur nægir að hann ráði með einhverjum öðrum hætti yfir virka eignarhlutnum.

Aðili gæti t.d. ráðið yfir virka eignarhlutnum með því að eignast ráðandi eignarhlut í móðurfélagi ef samanlagður hlutur þess og dótturfélags í fjármálafyrirtæki er yfir þeim mörkum sem ákvarða hvað teljist virkur eignarhlutur.

Þá gæti óbein hlutdeild myndast með yfirráðum eins lögaðila yfir öðrum lögaðila sem á virkan eignarhlut í fyrirtæki. Í 9. tölul. 1. gr. a fftl. er kveðið á um hvað teljist vera yfirráð. Það má ráða af ársreikningalögum að það ræður úrslitum um myndun óbeinnar hlutdeildar að lögaðili teljist vera í aðstöðu til að stjórna og taka ákvarðanir fyrir virka eigandann. Dæmi um slík óbein yfirráð er t.d. þegar lögaðili skipar meirihluta stjórnarmanna í virka eigandanum og/eða hefur rétt til að skipa eða víkja frá meirihluta stjórnar í virka eigandanum. Sömuleiðis gætu óbein yfirráð myndast ef eignarhald í virka eigandanum er mjög dreift með þeim afleiðingum að stærsti einstaki eigandinn stýrir ákvörðunum virka eigandans í raun. Þá er og sá möguleiki fyrir hendi að samstarf eða tengsl í skilningi 5. tölul. 1. gr. a fftl. leiði til óbeinna yfirráða. Slík óbein yfirráð gætu t.d. myndast ef tveir eða fleiri lögaðilar sem eiga eignarhlut/atkvæðisrétt í virkum eiganda, eru í samráði um stjórnun hans.

Með hliðsjón af framangreindu getur óbein hlutdeild lögaðila í fjármálafyrirtæki meðal annars myndast með 1) yfiráðum, beinum eða óbeinum í skilningi 5. og 6. tölul. 2. gr. ársreikningalaga, sbr. 9. tölul. 1. gr. fftl. og 2) að samanlagður eignarhlutur móður- og dótturfélags sé 10% eða meiri hlutdeild í fjármálafyrirtæki, sbr. 3. tölul. 1. gr. a fftl.

ii. Önnur hlutdeild sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun félags

Virkur eignarhlutur getur einnig myndast með annarri hlutdeild sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun félags. Dæmi um slíka hlutdeild getur verið þegar aðili fer með eignarhlut undir 10% en situr jafnframt í stjórn viðkomandi félags. Auk þess getur slík hlutdeild myndast þegar aðili fer með eignarhlut undir 10% en eignarhald annarra hluthafa er mjög dreift.

Náin tengsl

Í tengslum við tilkynningu um fyrirhugaðan virkan eignarhlut í fjármálafyrirtæki skal ávallt hafa í huga 49. gr. b fftl., en þar segir að ákvæði 40.- 49. gr. gildi um náin tengsl eftir því sem við geti átt. Ekki má mynda náin tengsl nema sýnt sé fram á að þau hindri ekki eftirlit með starfsemi félagsins. Skilgreiningu á nánum tengslum er að finna í 1. tölul. 1. gr. a fftl.

Tilkynning aðila sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut

Samkvæmt 40. gr. fftl. og 41. gr. vstl. skal aðili sem hyggst eignast, einn sér eða í samstarfi við aðra, virkan eignarhlut í fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi tilkynna Fjármálaeftirlitinu fyrir fram um áform sín. Hið sama á við hyggist aðili, einn sér eða í samstarfi við aðra, auka svo við eignarhlut sinn að virkur eignarhlutur fari yfir 20%, 25%, 33% eða 50% eða nemi svo stórum hluta að fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélag verði talið dótturfyrirtæki hans.

Í 45. gr. fftl. og 45. gr. vstl. segir að tilkynni aðili sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut ekki Fjármálaeftirlitinu um fyrirhuguð áform sín, þrátt fyrir að honum sé það skylt samkvæmt 40. gr. fftl eða 41. gr. vstl, þá falli niður atkvæðisréttur sem fylgir þeim hlutum sem eru umfram það sem hann átti áður. Fjármálaeftirlitið tilkynnir viðkomandi fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi um brottfall atkvæðisréttarins fái stofnunin vitneskju um kaupin eða aukninguna. Skal Fjármálaeftirlitið krefjast þess að hlutaðeigandi sendi inn tilkynningu í samræmi við ákvæði 41. gr. fftl. eða 41. gr. vstl. Um málsmeðferð fer að öðru leyti skv. 41.-43. gr. fftl. og 41. -43. gr. vstl.

Tilkynning skv. 41. gr. fftl. og 41. gr. vstl.

Í 41. gr. fftl. og 41. gr. vstl. er kveðið á um hvaða upplýsingar skulu fylgja tilkynningu til Fjármálaeftirlitsins. Þá er í 2. mgr. 41. gr. fftl. og í 3. mgr. vstl. kveðið á um að sé sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut lögaðili skulu framangreindar upplýsingar eiga við um lögaðilann sjálfan, stjórnarmenn hans, framkvæmdastjóra og þá einstaklinga og lögaðila sem eiga virkan eignarhlut í lögaðilanum. Skal þá enn fremur upplýst um endurskoðanda lögaðilans. Skulu upplýsingarnar studdar gögnum eftir því sem það á við.

Samkvæmt ofangreindu er ljóst að með tilkynningu um kaup á virkum eignarhlut skulu, auk ítarlegra upplýsinga um fyrirhugaðan eiganda, fylgja sömu upplýsingar eftir því sem við á um stjórnarmenn hans, framkvæmdastjóra og þá einstaklinga eða lögaðila sem eiga virkan eignarhlut í fyrirhuguðum eiganda.

Skylda til að tilkynna um virkan eignarhlut á jafnt við um þá sem hyggjast eignast virkan eignarhlut með beinni eða óbeinni hlutdeild eða með annarri hlutdeild sem sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun viðkomandi félags.

Fjármálaeftirlitið hefur gefið út og birt opinberlega sérstaka gátlista vegna upplýsingagjafar í tengslum við tilkynningu aðila skv. 41. gr. fftl. og 41. gr. vstl. Gátlistarnir voru unnir með hliðsjón af leiðbeinandi tilmælum samstarfsnefnda evrópskra eftirlitsstofnana á fjármálamarkaði (e. Committees of European Financial Supervisors (EBA (Opnast í nýjum vafraglugga) , ESMA (Opnast í nýjum vafraglugga) og EIOPA (Opnast í nýjum vafraglugga) )) um mat á aðilum sem hyggjast eignast eða auka við virkan eignarhlut í aðila á fjármálamarkaði (e. (PDF skjal) Guidelines for the Prudential Assessment of Acquisitions and Increases in Holdings in the Financial Sector required by Directive 2007/44/EC).

Tilkynning aðila sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi skal innihalda umbeðnar upplýsingar samkvæmt gálistum er tengjast tilkynningu um virkan eignarhlut, sem er að finna í þjónustugáttinni: http://www.fme.is/thjonustugatt/eydublod. Upplýsingarnar skulu settar fram á skýran og skilmerkilegan hátt ásamt því að vísað sé til viðeigandi töluliða í gátlistunum svo ekki þurfi að koma til frekari upplýsingaöflunar af hálfu Fjármálaeftirlitsins. Jafnframt vekur Fjármálaeftirlitið athygli á því að röng eða ófullnægjandi upplýsingagjöf getur varðað við lög.

Mat á hæfi fyrirhugaðs eiganda

Fjármálaeftirlitið leggur mat á hvort sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut sé hæfur til að eiga eignarhlutinn með tilliti til heilbrigðs og trausts reksturs fjármálafyrirtækis eða vátryggingarfélags, sbr. 2. mgr. 42. gr. fftl. og 1. mgr. 43. gr. vstl.  Skal mat Fjármálaeftirlitsins grundvallast á öllum eftirfarandi atriðum:

  1. Orðspori þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut.
  2. Orðspori og reynslu þess sem mun veita fjármálafyrirtækinu eða vátryggingarfélaginu forstöðu komi til hinna fyrirhuguðu kaupa eða aukningar eignarhlutar.
  3. Fjárhagslegu heilbrigði (e. financial soundness) þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í fjármálafyrirtækinu, einkum með tilliti til þess reksturs sem fjármálafyrirtækið eða vátryggingarfélagið hefur, eða mun hafa, með höndum.
  4. Hvort ætla megi að eignarhald þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut muni torvelda eftirlit með hlutaðeigandi fjármálafyrirtæki eða hafa áhrif á hvort það muni fylgja lögum og reglum sem um starfsemi þess gilda. Við mat á því skal m.a. horft til fyrri samskipta þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut við Fjármálaeftirlitið og/eða önnur stjórnvöld, til þess hvort staða fjármálafyrirtækisins í hópi fyrirtækja sem það mun tilheyra kunni að mati Fjármálaeftirlitsins að hindra það í eðlilegum eftirlitsaðgerðum og hvort lög og reglur, sem gilda um þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut, hindri eðlilegt eftirlit.
  5. Hvort ætla megi að eignarhald þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut muni leiða til peningaþvættis eða fjármögnunar hryðjuverka, eða geti aukið líkur á að slíkt athæfi verði látið viðgangast innan hlutaðeigandi fjármálafyrirtækis eða vátryggingarfélags.

Sömu sjónarmið gilda um mat á hæfi  aðila sem hyggst eignast eignast virkan eignarhlut með beinni eða óbeinni hlutdeild eða með annarri hlutdeild sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun viðkomandi félags.

Leiki vafi á því, að mati Fjármálaeftirlitsins, hver sé eða verði raunverulegur eigandi virks eignarhlutar skal það tilkynna þeim sem sendi tilkynningu, samkvæmt 40. gr. fftl. eða 41. gr. vstl., eða fjármálafyrirtækinu/vátryggingarfélaginu sjálfu, ef ekki næst til þess sem tilkynnti, að eftirlitið telji viðkomandi ekki hæfan til þess að fara með eignarhlutinn, sbr. 49. gr. a. fftl. eða 51. gr. vstl.

Tímafrestir

Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. fftl. og 1. mgr. 42. gr. vstl. skal Fjármálaeftirlitið eigi síðar en tveimur starfsdögum eftir móttöku tilkynningar samkvæmt 40. gr. fftl. eða 41. gr. vstl. staðfesta móttöku hennar. Mikilvægt er að allar umbeðnar upplýsingar fylgi með tilkynningu en að öðrum kosti getur Fjármálaeftirlitið ekki staðfest móttöku tilkynningarinnar. Telji Fjármálaeftirlitið að afla þurfi ítarlegri upplýsinga en þeirra sem upp eru taldar í 1. mgr. 41. gr. fftl. eða 41. gr. vstl. frá þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut getur það krafið viðkomandi um þær. Slík krafa skal sett fram eigi síðar en fimmtíu starfsdögum eftir móttöku tilkynningar. Fjármálaeftirlitið hefur sextíu starfsdaga til þess að meta hvort það telur þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut hæfan til að fara með eignarhlutinn. Sé óskað eftir viðbótarupplýsingum frá viðkomandi bætist bið eftir upplýsingunum við dagafjölda, þó ekki umfram tuttugu virka daga. Fjármálaeftirlitinu er heimilt að óska aftur eftir frekari upplýsingum. Slík beiðni lengir ekki framangreinda tímafresti.

Samkvæmt 46. gr. a. fftl. og 46. gr. vstl. koma kaup á virkum eignarhlut ekki til framkvæmda gagnvart fjármálafyrirtækinu eða vátryggingarfélaginu sem um ræðir fyrr en tímafrestur Fjármálaeftirlitsins til að taka málið til skoðunar samkvæmt 42. gr. fftl. eða 42. gr. vstl. er liðinn eða niðurstaða Fjármálaeftirlitsins liggur fyrir, hafi eftirlitið tekið tilkynningu um hin fyrirhuguðu kaup eða aukningu til frekari skoðunar. Á meðan Fjármálaeftirlitið hefur ekki tilkynnt um niðurstöðu sína, eða tímafrestur samkvæmt 42. gr. laganna er ekki liðinn, er þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut óheimilt að taka þátt í ákvörðunum um breytingar á fjárhagslegri stöðu, eignauppbyggingu, rekstri, starfsemi og innri starfsreglum nema að fengnu sérstöku samþykki Fjármálaeftirlitsins. Ákvæði 2. málsl. eiga þó ekki við um meðferð eignarhlutar sem aðili átti fyrir eða er ekki umfram virkan eignarhlut.

Hafi fullnægjandi upplýsingar ekki borist frá fyrirhuguðum eiganda að mati Fjármálaeftirlitsins innan þess tímafrests sem getið er um í 1. mgr. 42. gr. fftl. og 1. mgr. 42. gr. vstl. hefur stofnunin ekki annarra kosta völ en að tilkynna viðkomandi aðila að hann teljist ekki hæfur, sbr. 43. gr. fftl. og 44. gr. vstl.

Liggi niðurstaða Fjármálaeftirlitsins á hinn bóginn ekki fyrir innan þess tímafrests sem kveðið er á um í 1. mgr. 42. gr. fftl. eða 1. mgr. 42. gr. vstl. skal litið svo á að Fjármálaeftirlitið hafi ekki athugasemdir við fyrirætlanir þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í hlutaðeigandi fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi, sbr. 2. mgr. 43. gr. fftl. og 2. mgr. 44. gr. vstl.

Niðurstaða mats á hæfi


i. Tilkynning til aðila sem telst hæfur

Fjármálaeftirlitið tilkynnir aðila sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut innan tímafrests samkvæmt 1. mgr. 42. fftl. eða 1. mgr. 42. gr. vstl. komist stofnunin að þeirri niðurstöðu að viðkomandi sé hæfur til að fara með eignarhlutinn. Jafnframt birtir Fjármálaeftirlitið slíka tilkynningu á vefsíðu stofnunarinnar.

Hafi sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut eigi ráðist í þær fjárfestingar sem hann hafði tilkynnt Fjármálaeftirlitinu innan sex mánaða frá því að niðurstaða þess lá fyrir skal hann tilkynna því að nýju um fyrirhugaða fjárfestingu sína, sbr. 44. gr. fftl. og 44. gr. vstl. Ákvæði 40.–43. gr. fftl. eða 41. - 44. gr. vstl.  gilda þá um þá tilkynningu og viðbrögð Fjármálaeftirlitsins við henni.


ii. Tilkynning til aðila sem telst ekki hæfur

Telji Fjármálaeftirlitið þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut ekki hæfan til þess að fara með eignarhlutinn skal það tilkynna viðkomandi um það. Fjármálaeftirlitið skal rökstyðja niðurstöðu sína fyrir viðkomandi, sbr. 1. mgr. 43. gr. fftl. og 1. mgr. 44. gr. vstl. Niðurstaða Fjármálaeftirlitsins skal vera skrifleg og tilkynnt þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut eigi síðar en tveimur virkum dögum eftir að niðurstaðan lá fyrir.

Eignist aðili eða auki við virkan eignarhlut þrátt fyrir að Fjármálaeftirlitið hafi komist að þeirri niðurstöðu að hann sé ekki hæfur til að eignast eða auka við hlut sinn fellur niður atkvæðisréttur aðila umfram lágmark þess hlutar sem telst virkur eignarhlutur, sbr. 46. gr. fftl. og 46. gr. vstl. Viðkomandi aðila er skylt að selja þann hluta eignarhlutarins sem er umfram það sem hann átti áður og niðurstaða Fjármálaeftirlitsins tók til. Fjármálaeftirlitið setur tímamörk í því skyni og skal fresturinn ekki vera skemmri en tveir mánuðir. Aðili öðlast fyrri atkvæðisrétt að sölu lokinni.

Tímagjald fyrir afgreiðslu tilkynningar

Samkvæmt 3. tölul. 1. mgr. 5. gr. gjaldskrár Fjármálaeftirlitsins nr. 1230/2013 skal greiða tímagjald sem nemur 12.500 krónum í samræmi við fjölda vinnustunda sem stofnunin þarf að verja í afgreiðslu tilkynningar um virkan eignarhlut.

Gjaldið skal greitt samkvæmt reikningi sem gefinn er út við lok afgreiðslu, sbr. 2. mgr. 2. gr. gjaldskrárinnar.

Viðvarandi eftirlit

i. Upplýsingaskylda virks eiganda

Samkvæmt 49. gr. fftl. og 50. gr. vstl. getur Fjármálaeftirlitið krafist hvers konar gagna og upplýsinga frá einstaklingum eða lögaðilum sem eiga eða fara með eignarhlut í fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi í því skyni að meta hvort þeir falli undir tilkynningarskyldu samkvæmt 40. gr. og hvort þeir teljist hæfir til að fara með virkan eignarhlut samkvæmt þessum kafla. Fjármálaeftirlitið getur krafist sömu upplýsinga frá einstaklingum eða lögaðilum sem hafa selt eignarhlut eða haft milligöngu um viðskipti með eignarhlut. Lagaákvæði um þagnarskyldu takmarka ekki skyldu til þess að veita upplýsingar og aðgang að gögnum.

Lögaðila sem telst virkur eigandi í fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi ber að tilkynna Fjármálaeftirlitinu um allar breytingar á eignarhaldi lögaðilans, sbr. 2. mgr. 41. gr. fftl. og 2. mgr. 42. gr. vstl.

ii. Tilkynning eiganda um aðilaskipti

Hyggist eigandi virks eignarhlutar draga svo úr hlutafjár- eða stofnfjáreign sinni eða atkvæðisrétti að hann eigi ekki virkan eignarhlut eftir það skal hann tilkynna það Fjármálaeftirlitinu fyrir fram og einnig hver eignarhlutur hans muni verða, sbr. 47. gr. fftl. og 48. gr. vstl. Fari eignarhluturinn niður fyrir 20%, 25%, 33%, 50% eða svo mikið að fjármálafyrirtækið eða vátryggingarfélagið hættir að vera dótturfyrirtæki hlutaðeigandi skal það einnig tilkynnt. Sama á við ef hlutfallslegur eignarhlutur eða atkvæðisréttur rýrnar vegna hlutafjár- eða stofnfjáraukningar.

iii. Tilkynning fjármálafyrirtækis um aðilaskipti

Þegar hlutafjár- eða stofnfjáreign í fjármálafyrirtæki eða vátryggingarfélagi fer yfir eða undir þau mörk sem tilgreind eru í 40. gr. fftl. eða 41. gr. vstl. skal stjórn þess tilkynna Fjármálaeftirlitinu um það án ástæðulauss dráttar, sbr. 48. gr. fftl. og 49. gr. vstl.

Eigi sjaldnar en einu sinni á ári skulu fjármálafyrirtæki skv. 2. mgr. 48. gr. fftl.  og vátryggingafélög skv. 2. mgr. 50. gr. vstl. tilkynna Fjármálaeftirlitinu um þá hluthafa sem eiga virkan eignarhlut í þeim og um hlutafjáreign hvers þeirra. Hvað fjármálafyrirtæki varðar á hið sama við um eigendur stofnfjár.

 

 

Til baka



Language


Útlit síðu:

Þetta vefsvæði byggir á Eplica