Eftirlitsstarfsemi

Tilskipun 2014/59/ESB um endurreisn og skilameðferð fjármálafyrirtækja (e. Bank Recovery and Resolution Directive)

     I.      BRRD

Tilskipun 2014/59/ESB um endurreisn og skilameðferð fjármálafyrirtækja (e. Bank Recovery and Resolution Directive), oftast nefnd BRRD, tók gildi í Evrópusambandinu þann 1. janúar 2015.

Tilskipunin fjallar í megindráttum um áætlun um endurreisn (e. recovery) sem fjármálafyrirtæki þurfa að vera með til staðar og virkja ef álag skapast í starfsemi þeirra, snemmbær inngrip (e. early intervention) eftirlitsstofnana í starfsemi fjármálafyrirtækja og skilameðferð (e. resolution) ef nauðsynlegt er talið að eftirlitsstofnanir taki yfir eða grípi inn í starfsemi fjármálafyrirtækja.

Markmið tilskipunarinnar er að vernda fjármálastöðugleika, hvort sem er í einstöku aðildarríki eða á innri fjármálamarkaði Evrópusambandsins, draga úr áhættu í rekstri fjármálafyrirtækja, vernda innstæðueigendur, fé almennings og mikilvæga starfsemi fjármálafyrirtækja.

Að gefnu tilefni er vakin athygli á því að tilskipunin fjallar ekki um slitameðferð fjármálafyrirtækja. Tilskipun um slitameðferð (e. Winding-up Directive) nr. 2001/24/EB hefur verið innleidd að hluta í XII. kafla laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki.

Með tilskipuninni eru settar fram lágmarkskröfur vegna starfsemi og þjónustu fjármálafyrirtækja m.a. til að fjármálafyrirtæki séu betur í stakk búin til að bregðast fyrr við áföllum, til að draga markvisst úr áhættu í starfsemi þeirra og einnig í því skyni að hægt sé að meta fyrirfram hvaða áhrif mögulegt gjaldþrot fjármálafyrirtækis hafi á fjármálastöðugleika.

Með því að beina fjármálafyrirtækjum, sem geta haft áhrif á fjármálastöðugleika við gjaldþrot, í fyrirfram ákveðinn farveg þegar hættuástand skapast er hægt að koma í veg fyrir álag á eða fall fjármálakerfa.

Tilskipunin fjallar í meginatriðum um þrjá fasa:

  1. Fyrsti fasinn er fyrirbyggjandi fasi, þ.e. endurreisn.  Í honum þurfa fjármálafyrirtæki að vera með tilbúnar endurreisnaráætlanir (e. recovery plans) um það hvernig bregðast skuli við mögulegum áföllum eða álagi. Gerð endurreisnaráætlunar er á ábyrgð hvers fjármálafyrirtækis en yfirferð og samþykki endurreisnaráætlana er á höndum Fjármálaeftirlitsins.
  2. Annar fasinn fjallar um snemmbær inngrip. Í þessum fasa hefur orðið áfall eða skapast hættuástand og fjármálafyrirtæki hefur þegar virkjað eða verið gert skylt að virkja endurreisnaráætlun sína að hluta eða öllu leyti. Fjármálaeftirlitið getur í þessum fasa gripið til ýmissa aðgerða sem ætlað er að koma í veg fyrir álag á fjármálakerfi. Þessi fasi er á ábyrgð Fjármálaeftirlits með aðkomu eftirlitsyfirvalda með skilameðferð (skilavalds).
  3. Þriðji fasinn fjallar um skilameðferð fjármálafyrirtækis og er á ábyrgð eftirlitsyfirvalda með skilameðferð (skilavalds). Komi í ljós að aðgerðir í endurreisnaráætlun og/eða aðgerðir Fjármálaeftirlitsins við snemmbær inngrip reynast ófullnægjandi eða ótæk, hætta er á smitáhrifum til annarra fjármálafyrirtækja eða starfsemi fjármálafyrirtækisins er talin það mikilvæg að mögulegt gjaldþrot þess gæti haft áhrif á fjármálastöðugleika, fer slíkt fyrirtæki í skilameðferð hjá skilavaldi, enda uppfylli fjármálafyrirtækið skilyrði fyrir skilameðferð. Í skilameðferð fylgir skilavaldið skilaáætlun (e. resolution plan) sem þegar liggur fyrir.

     II.      Skilavald

Tilskipunin gerir ráð fyrir að stofnað verði sjálfstætt eftirlitsstjórnvald, skilavald (e. Resolution Authority).

       a.   Helstu verkefni skilavalds:

  • Skilaáætlun. Skilavald semur skilaáætlun (e. resolution plan) fyrir hvert og eitt fjármálafyrirtæki sem talið er geta haft áhrif á fjármálastöðugleika við mögulegt gjaldþrot. Þetta er gert þegar rekstur og rekstrarskilyrði eru í eðlilegu horfi. Skilaáætlun fjármálafyrirtækisins verður einungis aðgengileg skilavaldinu sjálfu. Skilavaldið getur óskað eftir upplýsingum frá fjármálafyrirtækinu og Fjármálaeftirlitinu við gerð skilaáætlunar. Í skilaáætlun viðkomandi fjármálafyrirtækis skal tilgreina þær aðgerðir sem skilavaldið getur gripið til miðað við starfsemi og þjónustu fjármálafyrirtækisins ef félagið uppfyllir skilyrði skilameðferðar.
  • Lágmarkshlutfall eiginfjárgrunns og hæfra skuldbindinga. Skilavaldið ákvarðar fyrir einstök fjármálafyrirtæki lágmarkshlutfall eiginfjárgrunns og hæfra skuldbindinga (e. Minimum requirement for own funds and eligible liabilities - MREL). MREL skal reiknað sem hlutfall samtölu eiginfjárgrunns og hæfra skuldbindinga af samtölu heildarskuldbindinga og eiginfjárgrunns. Með hæfum skuldbindingum (e. eligible liabilities) er átt við fjármagnsgerninga (e. capital instruments) fjármálafyrirtækis, aðra en þá sem falla undir almennt eigið fé þáttar 1, viðbótar eigið fé þáttar 1 og þátt 2, og eru ekki undanskildir eftirgjafarúrræði (e. bail-in tool) Skilavalds.
  • Skilameðferð fjármálafyrirtækja. Skilameðferð fjármálafyrirtækja getur verið mismunandi eftir eðli þjónustu og starfsemi hvers fjármálafyrirtækis. Sjá nánar um úrræði skilavalds hér að neðan.

      b.   Skilyrði skilameðferðar:

Eftirfarandi skilyrði þurfa öll að vera fyrir hendi til þess að skilavaldi sé heimilt að grípa til aðgerða og beita þeim úrræðum sem skilameðferð tilgreinir:

  • Fjármálaeftirlitið, í samráði við skilavaldið, eða skilavaldið í samráði við Fjármálaeftirlitið hefur komist að þeirri niðurstöðu að fjármálafyrirtækið geti ekki staðið við skuldbindingar sínar eða að verulegar líkur séu á að það geti ekki staðið við skuldbindingar sínar;
  • litlar líkur séu á því, að mati skilavaldsins, að aðkoma einkaaðila að endurreisn fyrirtækisins, snemmbær inngrip Fjármálaeftirlitsins, niðurfærsla skulda eða umbreyting skulda í eigið fé komi í veg fyrir mögulegt gjaldþrot fyrirtækisins; og
  • skilameðferð sé nauðsynleg vegna almannahagsmuna.   

      c.   Úrræði skilavalds eru m.a.:

  • Sala rekstrar (e. sale of business tool). Samkvæmt þessu úrræði hefur skilavaldið heimild til að selja rekstrarhluta fyrirtækis, í heild eða hluta, í opnu söluferli.
  • Stofnun brúarfyrirtækis (e. bridge institution tool). Samkvæmt þessu úrræði hefur skilavaldið heimild til að stofna nýtt fyrirtæki sem tekur við kerfislega mikilvægri starfsemi fjármálafyrirtækis er fer í skilameðferð.
  • Uppskipting eigna (e. asset separation tool). Samkvæmt þessu úrræði hefur skilavaldið heimild til að framselja eignir, réttindi eða skuldbindingar fyrirtækis í skilameðferð eða brúarfyrirtækis til eins eða fleiri eignaumsýslufyrirtækja. Eignaumsýslufyrirtækið er sjálfstæður lögaðili og er hlutverk þess að stýra þeim verðmætum og skuldbindingum sem framseld hafa verið til þess í þeim tilgangi að hámarka virði þeirra.
  • Eftirgjöf (e. bail–in tool). Samkvæmt þessu úrræði hefur skilavaldið heimild til að umbreyta kröfum og öðrum skuldbindingum á hendur fyrirtæki í eigið fé að hluta til eða að öllu leyti og/eða færa niður hlutafé að hluta til eða öllu leyti.
     

     III.      Skilasjóður

Tilskipunin gerir ráð fyrir að stofnaður sé sérstakur skilasjóður, sambærilegur við Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta, sem er ætlað að standa straum af kostnaði vegna skilameðferðar fjármálafyrirtækja og starfsemi skilavaldsins. Gert er ráð fyrir að skilasjóður verði fjármagnaður af fjármálafyrirtækjum.

     IV.      Tæknistaðlar og leiðbeiningar

Evrópska bankaeftirlitinu (e. European Banking Authority), EBA, er samkvæmt tilskipuninni ætlað að gefa út bindandi tæknistaðla (e. Binding Technical Standards), viðmiðunarreglur (e. Guidelines) og greinargerðir um ýmis málefni er tengjast endurreisn, snemmbærum inngripum og skilameðferð. Þessum gerðum EBA er ætlað að tryggja árangursríka og samræmda framkvæmd á því hvernig er tekið á yfirvofandi hættu á fjármálamarkaði innan Evrópska efnahagssvæðisins. Á heimasíðu EBA má finna yfirlit yfir allar þær gerðir sem unnið er að hjá stofnuninni.

http://www.eba.europa.eu/regulation-and-policy/recovery-and-resolution

     V.       Áhrif innleiðingar á eftirlit og fjármálafyrirtæki

Ljóst er að innleiðing tilskipunarinnar mun hafa nokkur áhrif á fjármálaeftirlit og fjármálafyrirtæki. Nefnd á vegum fjármála- og efnahagsráðuneytis  vinnur nú að frumvarpi þar sem ákvæði tilskipunarinnar verða innleidd í íslenskan rétt. Að auki hefur Fjármálaeftirlitið hafið undirbúning að innleiðingu á tæknistöðlum og viðmiðunarreglum vegna ákvæða tilskipunarinnar sem falla undir starfsemi eftirlitsins.

Mikilvægt er að fjármálafyrirtæki, þá sérstaklega lánastofnanir og verðbréfafyrirtæki, kynni sér efni tilskipunarinnar og hefji undirbúning að þeim ráðstöfunum sem innleiðing tilskipunarinnar mun hafa í för með sér. Má þar sérstaklega nefna undirbúning að gerð endurreisnaráætlana sem öllum lánastofnunum og verðbréfafyrirtækjum er ætlað að hafa til staðar. Í því sambandi þurfa aðilar m.a. að kynna sér eftirfarandi:

Að auki er mikilvægt fyrir aðila að kynna sér fyrirhuguð ákvæði um lágmarkskröfur eiginfjárgrunns og hæfra skuldbindinga ( e. Minimum requirement for own funds and eligible liabilities - MREL).  Drög að MREL-tæknistaðlinum, frá 3. júlí 2015, má finna undir eftirfarandi tengli:

http://www.eba.europa.eu/documents/10180/1132900/EBA-RTS-2015-05+RTS+on+MREL+Criteria.pdf/a0fc8387-e98e-4c3f-ae9d-11fb75511662

Ekki er ljóst á þessu stigi hvenær frumvarp til laga um endurreisn og skilameðferð fjármálafyrirtækja verður lagt fyrir Alþingi en stefnt er á að slíkt frumvarp verði lagt fyrir á haustþingi 2016.

Fjármálaeftirlitið veitir frekari upplýsingar sé þess óskað.

Hægt er að senda fyrirspurnir í tenglum við ofangreint á netfangið: fme@fme.is

Janúar 2015

Til baka



Language


Útlit síðu:

Þetta vefsvæði byggir á Eplica